cukrzyca

Cukrzyca jest przewlekłą chorobą metaboliczną ( związaną z nieprawidłowym funkcjonowaniem procesów przemiany materii). Cechą charakterystyczną tej dolegliwości jest występowanie hiperglikemii – utrzymującego się przez dłuższy czas podwyższonego poziomu cukru we krwi. Wynika on z zaburzeń działania trzustki odpowiedzialnej za wydzielanie insuliny – hormonu biorącego udział w procesach metabolicznych. Jest on istotnym czynnikiem szczególnie w momencie przejścia glukozy z krwi do komórek,
w których pełni funkcję materiału energetycznego, służącego do sprawnego funkcjonowania organizmu. Brak tego hormonu skutkuje natomiast nadmiernym gromadzeniem się glukozy we krwi, a następnie ( poprzez wydalanie jej w dużych ilościach z moczem) do odwodnienia organizmu. W wyniku tego procesu mięśnie, pozbawione podstawowego materiału energetycznego, zaczynają funkcjonować wykorzystując białka i tłuszcze. W dłuższej perspektywie czasowej prowadzi to do ich zaniku. Powstają wtedy także związki kwasowe
( ciała ketonowe), prowadzące do śpiączki cukrowej, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci.

Cukrzycę najczęściej spotyka się u ludzi w wieku średnim ( około 40 lat) oraz u osób starszych. Choroba ta występuje głównie w dwóch typach.
Pierwszy typ, określany mianem cukrzycy młodzieńczej, jest spowodowana zupełnym brakiem insuliny, wynikającym z niszczenia produkujących ją komórek trzustki. Proces ten wyzwala zazwyczaj infekcja wirusowa. Typ ten występuje zazwyczaj u dzieci i młodzieży, a proces jego powstawania jest uwarunkowany genetycznie. Skutkuje to zaburzeniem mechanizmu odpornościowego, a dalej naruszeniem komórek trzustki.
Typ drugi natomiast, będący najpowszechniejszą postacią tej choroby, zwany jest cukrzycą dorosłych. Wiąże się on z niedoborem insuliny, łączącym się ze zmniejszoną wrażliwością komórek organizmu na jej działanie. Ma on ścisły związek z otyłością.
Poza powyższymi przypadkami cukrzyca występuje także w innych, rzadziej występujących formach – np. odmiana dotycząca tylko kobiet w ciąży i ustępująca po porodzie.

Cukrzycę można rozpoznać po zaobserwowaniu wzmożonego pragnienia i apetytu, a mimo to chudnięciu, wzroście częstotliwości oddawania moczu, częstym zmęczeniu, nudnościom, wymiotom, zaburzeniu widzenia. Ponadto u kobiet dolegliwość ta łączy się z częstymi infekcjami pochwy oraz zatrzymaniem miesiączki. U mężczyzn natomiast prowadzi ona do impotencji. W dalszym stadium choroby ( przy kwasicy ketonowej) zauważa się także słodki zapach oddechu ( przypominający aceton).
Główna jednak oznaka choroby ( wykryta w badaniu krwi i moczu) to podwyższone stężenie glukozy we krwi. Jest ono zależne od rodzaju cukrzycy i może występować niezależnie od spożycia lub tylko po spożyciu węglowodanów. O cukrzycy mówimy, jeśli stężenie glukozy we krwi przekroczy poziom 126 mg/dl na czczo oraz 200 mg/dl w ciągu 2 godzin po posiłku.

Leczenie cukrzycy opiera się na wyrównaniu poziomu insuliny we krwi –insulinoterapii, stosowaniu określonej diety oraz wzmożonej aktywności fizycznej ( dot. osób posiadających nadwagę). Istotą insulinoterapii jest dobranie dawki insuliny tak, by jej poziom w organizmie chorego opowiadał poziomowi u ludzi zdrowych. Taki efekt osiąga się dzięki wstrzyknięciu kilka razy na dobę odpowiedniej dawki tej substancji ( dot. typu I cukrzycy). Cukrzykom cierpiącym na typ II choroby także zaleca się stosowanie do odpowiedniej diety – zmniejszenia ilości tłuszczów w pokarmach, kosztem zwiększenia w nich ilości węglowodanów. Przyjmują oni także leki: insulinę lub doustne środki obniżające poziom cukru we krwi ( np. tolbutamid).

Bardzo istotne jest wykrycie choroby we wczesnym jej stadium, gdyż nieleczona cukrzyca może doprowadzić do m. in. utraty wzroku, uszkodzenia włókien nerwowych, prowadzących do miażdżycy zmian w naczyniach krwionośnych. Wywołać może ona także silną niewydolność nerek.